Oet Dorp en Marke

Een 14e eeuws jacoba-kannetje uit losser

In 1960 vond de heer B.A. Beunders in het centrum van Losser bij de uitbreiding van het oude ziekenhuis aan de B. Leurinkstraat, een laatmiddeleeuws kannetje, in de volksmond meestal jacoba-kannetje genoemd. Tijdens de vondst is de kan in scherven gebroken, maar de verzamelde scherven zijn door de vinder aan elkaar gelijmd.
Het kannetje is 20 cm hoog en de middenopening is 7 cm breed. Het kannetje was nog voor 80% compleet. Het is recent bij de gemeentelijke archeologische dienst van Zwolle opnieuw gerestaureerd en bijgegipst.

De kan is vervaardigd uit witbakkende klei en is op de draaischijf gevormd. Daarna werd er met de hand een lusoor aan de hals en een geknede (geschulpte) voet aan de bodem
gezet.

De fabricage op de draaischijf is goed te zien aan de zogeheten draairingen. Op de hals komen dicht opeen gelegen groefjes en ribbeltjes voor. Zij lopen feitelijk spiraalvormig in elkaar door en zij kunnen als een variant van draairingen worden opgevat, niet als versiering. Het kannetje is in een oven tot ca 1200 graden verhit, zodat de klei met zijn bestanddelen versinterde en daardoor keihard en niet doorlaatbaar steengoed werd. Door tegen zo een kannetje aan te tikken, is de mate van hardheid te horen aan de helderheid van het geluid.

De kan uit Losser is op grond van zijn vormgeving dateerbaar tussen 1325 en 1375.
Het steengoed uit de 14/15e eeuw wordt naar een van de fabricagecentra aangeduid als Siegburg steengoed. Het is op allerlei plaatsen in de omgeving van Keulen in enorme aantallen bedrijfsmatig gefabriceerd door in gilde-verband georganiseerde pottenbakkers.

Daarna werd het in de wijde omgeving verhandeld. De functie van de kannen (met een inhoud van ca 0,75 liter), bestond vooral uit het schenken en uitdrinken van alcoholische dranken, meestal bier, waarschijnlijk soms wijn.
De geïmporteerde steengoed producten uit de 14/15e eeuw waren vooral aangetroffen bij kastelen, kloosters en steden, aanzienlijk minder in het armere milieu van dorp en platteland. Daar gebruikte men in die tijd hoofdzakelijk grijs en roodbakkend aardewerk.

A.D. Verlinde

ODEM1993 2 01schaal 1 : 3 Steengoedkan gevonden in Losser

Copyright 2016-2019 ┬ę Historische Kring losser. Overname alleen toegestaan na schriftelijke toestemming.