Oet Dorp en Marke

Heraldiek

Zo op het eerste gezicht niets, maar bij het doorworstelen van de heraldiek* kom je zo af en toe dingen tegen, waarvan je zegt:" Hoe is het mogelijk?" Zo kwam ik aan het mijmeren over bovenstaande vraag. Het antwoord is nogal uitgebreid, maar ik zal trachten mijn hersenkronkels op papier te zetten.

De Grieken - de stamvaders van onze beschaving hadden nogal wat legenden, tenminste als men hun Godenverhalen als legenden af mag schilderen. Een van die verhalen gaat over de Argonauten. De Argonauten waren de schepelingen van het schip Argo, het eerste grote schip, dat onder leiding van Athene werd gebouwd. Delias gaf aan Iaason opdracht om het Gulden Vlies te halen, dat bijzondere krachten bezat. De bezitter van het Gulden Vlies was onkwetsbaar. Iaason stelde voor deze gevaarlijke opdracht een bemanning samen van Griekse grootheden, o.a. Heracles, Costor, Pollux, Peleus en Orpheud.
Na heel veel omzwervingen gelukte het aan Iaason om het Gulden Vlies -een gouden schaapshuid te bemachtigen. Na thuiskomst werd het schip Argo als dank aan de hemel geplaatst en is nog steeds ander die naam als sterrebeeld aan de zuidelijke hemel te zien, ook bekend onder de naam "Argo Navis" (= Schip Argo).
Dat was de eerste akte.

Eduard III, koning van Engeland, danste met zijn maîtresse, de gravin Salisbury, op een bal, waarbij zij haar blauwe kousenband verloor. Toen de koning deze wilde oprapen, raakte
zijn hand in de rok van de gravin verward, met als gevolg, dat zij v(d)oor de aanwezigen belachelijk werd gemaakt. De koning zou daarop gezegd hebben:"Honni soit qui mal y pense" (Wee hem die er kwaad van denkt) en zwoer, dat hij de kouseband in zulk een eer zou brengen, dat zelfs de spotters er naar zouden hunkeren. Zo zou hij de Engelse orde van de 'Kouseband' gesticht hebben. Alleen vorsten en leden van de Engelse hoge adel kunnen in deze orde worden opgenomen.
Einde tweede akte.

Naast Engeland was vooral Bourgondië een grootmacht. En zoals grote heren, en niet minder grootmachten betaamt, wil wat de een heeft de ander nog beter en groter hebben.
Daarom speet het de Hertog Philips de Goede, dat hij niet zoiets had als de Engelse koning: een orde met aanzien over de gehele wereld. Op een kruistocht tegen de Turken in Syrië, waarbij de oorlog niet zo liep als de Hertog van Bourgondië wel graag zou zien, vertelde hij zijn mannen het verhaal van de Argonauten en hun heldendaden. Op 10 januari 1429, de dag van zijn derde huwelijk met prinses Isabella van Portugal, stichtte de hertog de orde van het Gulden Vlies. In de statuten van 27-11-1430 staat: "Ter ere van de allerheiligste Maagd Maria en de Apostel Andreas, schutspatroon van het huis Bourgondiër". De ordetekenen waren een gouden lam, dat aan een ketting van 'Brikettes de Bourgogne' hing.
Deze 'brikettes' kennen wij nu als 'Vuurslagen'. Als U een schilderij van oude, hoge Nederlandse Adel ziet, dan wordt deze persoon vaak met deze orde-tekenen afgebeeld. (O.a. Willem de Zwijger in zijn jonge jaren). Deze vuurslag met vlammen komt ook op verschillende Bourgondische familiewapens voor. (tek.1)

Derde bedrijf.
Op 16 mei 1548 is in Frenswegen, bij Neuenhaus, vlak over de Duitse grens, een grenstraktaat gesloten. Daarbij werd bepaald dat op alle grensstenen het wapen van de Bourgondiërs zou worden gehouwen. En waar kon men het beste beginnen met het slaan van de Bourgondische wapens? Natuurlijk daar, waar steenhouwers voorhanden waren. Dat was in Gildehaus. Onze grensstenen kwamen daar vandaan en het was een koud kunstje om de stenen, welke al in het veld stonden te voorzien van het wapen van de Bourgondische heersers. Nu was in die tijd een familiewapen een afspiegeling van de bezittingen van de bezittingen, die tot de familie behoorden. En de Bourgondiërs hadden nogal wat bezittingen.

Om het hele Bourgondische wapen op de stenen te houwen was veel te omslachtig. Lang alle stenen zijn ook niet aan de beurt gekomen bij het aanbrengen van de wapens. Om het werk te vereenvoudigen werd in de meeste stenen slechts een gedeelte van het Bourgondische wapen aangebracht. Het St. Andrieskruis, de Briquet de Bourgondië, een combinatie van deze, maar ook een "B" (bij Venlo). Zo komen we dus bij het einde van mijn hersenkronkel. Het sterrenbeeld Argo, heeft door de herinnering aan de verovering van het Gouden Vlies en de instelling van de orde van het Gouden Vlies en door het opnemen van onderdelen van het Bourgondische wapen op onze grensstenen wel degelijk met elkaar te maken gehad. Maar niet alleen op grensstenen, ook op de versierselen van de Nederlandse Militaire Willemsorde komen de gekruiste lauriertakken voor uit het wapen van Bourgondie.

*heraldiek: kennis over wapens zoals Rijks-, gemeente-, en geslachtswapens.

ODEM1993 2 10 ODEM1993 2 11

tekening 1.

Vuurslag voorkomend als schakel van de ketting behorend bij de orde van het Gulden Vlies. (Zonder
vlammen )

Tekening 2.

Gekruisde takken ook wel AndreasKruis als symbool van de Schutpatroon van het huis Bourgondie.

H. Damhuis

Copyright 2016-2019 © Historische Kring losser. Overname alleen toegestaan na schriftelijke toestemming.