Oet Dorp & Marke 1995-3

Aleida Leurink

J. Luizink 

Volgt een bladzijde uit "Het dagboek van Aleida Leurink" met wat woordverklaringen, toelichting en zinvolle aanvullingen door de Heer Johan Luizink. De redactie heeft geprobeerd de originele tekst uit Het Dagboek zo leesbaar mogelijk voor U af te drukken. Het formaat leent zich daar niet zo heel erg voor, maar we hebben gemeend een min of meer acceptabele oplossing te hebben gevonden door die bladzijde op twee pagina's (overdwars op pag. 10 en 11 red.) van ons boekje af te drukken.

Het artikel begint met wat algemene informatie betreffende Aleida Leurink en een stukje genealogie, dat de lezer wat historische houvast geeft. 

ODM 1995 3 01

Het dagboek van Aleida Leurink 

Het is niets nieuws ... sinds 1754 is dit dagboek bekend. Verschillende schrijvers hebben al in dit boek gespeurd naar bijzonderheden uit het Twentse of Losserse verleden en hebben er de z.g. krenten al lang uit gepeurd die in hun verhaal pasten of die zij aanhaalden voor omschrijving of ondersteuning van hun verhaal. 

Voor de lezers van "Oet Dorp en Marke" die wel van dit dagboek hebben gehoord, is het wellicht toch interessant om hier wat meer over te weten. Letterlijk zal het niet interessant genoeg zijn, want dan wordt het een eentonig verhaal. Het aantal dagen, dat er "regenschoers", "grommelschoers", "starkvroren" en "starke wind" waren is meer voor de statistiek!

Toch is niet alle gras voor de voeten weggemaaid en geven haar omschrijvingen alle aanleiding om wat nader op de feiten in te gaan, ze verder uit te diepen en waar mogelijk van kanttekeningen te voorzien. Sommige bladzijden o.a. waar de textiel ter sprake komt, vragen om wat nader speurwerk. Hopelijk tot "leeringe ende vermaak" van de lezers, om met vadertje Katz te spreken.

Schrijven over de historie blijft echter ook altijd een beetje "gissen" . 

Wie was Aleida Leurink? 

Zij was de dochter van Jan Leurink, burgemeester van Enschede en linnenreder, en van Harbertje Stroink. Zij trouwden in 1670.
Op 21 december overleed Harbertje, twee dagen na de bevalling van haar jongste kind. Haar man overleefde haar niet lang. De drie onmondige weesjes komen onder de zorg van hun oom: Jan Stroink.
Een van de weesjes was dochtertje Aleida, geboren in Enschede op 24 september 1682. Zij was dus 12 jaar toen zij wees werd. Haar oudste zuster Judith, trouwde met Abraham Strick. Haar zuster Geesken met burgemeester Gerrit Elshof en het jongste zusje Catharina met- Hendrik Steenbergen. Broer Georgius bleef ongehuwd en werd predikant te Aalsmeer.

Aleida Leurink trouwde op 16 maart 1698 op "Asdag olde stijl" met Henricus Keller, dominee in Losser. Vanaf haar trouwdag, zij was toen nog geen 16 jaar, hield zij 56 jaar lang een dagboek bij, dat uitgroeide tot een boek van 331 bladzijden dik, dicht beschreven in haar kleine handschrift, in haar eigen persoonlijke stijl, en nu, na bijna 300 jaar, nog goed te lezen en te ontleden.

Aleida’s dochter, Herberdina, trouwde met Juriaan Stroink, een neef van Aleida, zodat deze vanuit haar woonplaats Losser, regelmatig contact kon onderhouden met Enschede. Een andere dochter was getrouwd met Hermannus Stroink, een zoon van Georgius Stroink, die in 1727 genoemd werd als burgemeester van Enschede.

Gezinssamenstelling 

Henricus Keller, *10 juli 1669, te Nordhorn, † 20-7-1750 te Losser, zoon van Anna Staverman en Christiaan Keller huwt 6 febr. 1698 te Losser met Aleida Leurink, *24 sept. 1682 te Enschede, † 6 aug. 1755.Dochter van Harbertje Stroink en Jan Leurink.

Kinderen uit dit huwelijk:
Christiaan * 16-11-1700 † 31-10-1722; getr. met Gertrud Keilvers
Herberdina * 17-6-1703 † 15-9-1752; getr. met Juriaan Stroink
Anna Margaretha * 4-8-1706 † 10-5-1757; getr. met Hermannus Stroink
Joannes * 5-3-1709 †5-8-1780; pastor in Losser
Herberdina * 24-1-1716 † 8-4-1717
(*=geboren - +=overleden)

Tot en met het jaar 1722 geeft zij voor elk jaar slechts een korter of langer overzicht, doch in het begin van 1723 worden de berichten uitgebreider. Waarschijnlijk werden toen de huishoudelijke beslommeringen wat minder.
De bezigheden van Aleida Leurink waren vele. De familie hield niet alleen een koe en deed veel aan landbouw, maar handelde of ruilde ook linnen of garens van eigen verbouwd en gesponnen vlas. Dit was soms voor eigen gebruik, maar werd ook wel verkocht of ingeruild tegen kleren in Deventer.
Zij was dus de manager in huis en de wijze waarop zij de zaken bijhield zou haar vandaag de dag zeker het predicaat "uitstekend" opleveren. Geestelijke zaken komen in het dagboek nauwelijks aan de orde, daar was de Pastor voor! 

De prijzen van rogge, gerst, haver, enz. hield zij nauwkeurig bij. De gebruikte vaktermen op spin- en weefgebied geven aan dat zij wist waarover ze schreef en ze wist precies bij welke wever je wat moest laten weven. En uiteraard vermeldt zij bij elke transactie wat zij er aan "gewonnen" (=verdiend) had. Een kennis van zaken die een hedendaagse manager niet zou misstaan. Haar actieradius bleef beperkt, voor zover uit haar dagboek na te gaan, tot Nordhorn, Enschede, Oldenzaal, Gronau en Ravenhorst, hetgeen natuurlijk niet zo verwonderlijk is voor die tijd. Maar de "Courantenberichten" ontgingen haar niet en zoals gebruikelijk in die tijd van beperkte communicatiemogelijkheden "heurde zij iedereen oet" die van buiten Losser kwam.

De uitdrukkingen, die zij soms gebruikt zijn eigenaardig en het taalgebruik, vooral betreffende het weven en spinnen, geeft veel stof tot nadenken en ... gissen. Ook wijzigt zich het taalgebruik in de loop van de 56 jaar dat zij haar dagboek bijhield, wellicht onder invloed van het meer "vernederlandsen" na 1700.

Uit haar dagboek het volgende rijm, dat op zo eenvoudige wijze de drijfveer van haar nauwgezet schrijven blootlegt:

"Wat ik zo dagelijks mocht beleven
heb ik in een boekske neergeschreven
Zoodat op mijnen ouden dag
Geheel mijn leven voor mij lag."

Bijgaand de eerste bladzijde uit haar boek. Leuk werk om op een regenachtige namiddag te ontrafelen. Bijgaand ook in wat leesbaarder "Lossers" weergegeven, met waar mogelijk een toelichting.

ODM 1995 3 03

ODM 1995 3 02

 

Copyright 2016-2019 © Historische Kring losser. Overname alleen toegestaan na schriftelijke toestemming.