Oet Dorp & Marke 1995-1

In Losser is niets gebeurt....

Thea H. Evers-Evers.

Deze ietwat intrigerende titel kunt u binnenkort aantreffen op de fraaie gekleurde omslag van ons nieuwe boek. Losser en zijn kerkdorpen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog: een hoofdstuk uit de geschiedenis waar tot nu toe niets over gepubliceerd is. Dit wordt bet eerste boek over deze donkere periode.

ODM 1995 1 05
Geallieerde soldaten bij een Duits vernield voertuig in de omgeving van de Lutte.

Ons oud-bestuurslid, de heer J.J. Luizink, heeft heel veel materiaal “bij elkaar geharkt", zoals hij het zelf uitdrukt en dit op zijn eigen wijze verwerkt tot een uniek boekwerk. De Historische Kring is de auteur veel dank verschuldigd voor het vele werk dat hij gedurende de afgelopen jaren heeft verricht en wij zijn zeer verheugd, dat wij het resultaat in de vorm van een boek bij de herdenking van de 50ste verjaardag van de bevrijding kunnen presenteren.

Dankzij de medewerking van veel particulieren zijn we in staat om er circa 80 foto' s in op te nemen, die voor het merendeel nog niet eerder te zien waren. Daar komt nog bij een schat aan onbekende documenten en kaarten, waardoor het unieke karakter van het boek des te meer wordt onderstreept.

Het wordt al met al een bijzonder fraaie uitgave, waarbij kosten noch moeite werden gespaard. Een kleine bloemlezing uit wat u te wachten staat, want het is onmogelijk om in dit bestek uitvoerig op de inhoud in te gaan :

  • Losser in de jaren twintig en dertig: een dorp met vele gezichten.
  • De Duitse dreiging : wat er aan de bange meidagen vooraf ging.
  • De inval: “Wees heden nacht zeer op uw hoede"
  • Hoe verder na de capitulatie: Het verrassende verhaal van Harry van Helvoort. Aandacht voor het werken in Duitsland, met soms heldhaftige maar ook zeer trieste gevolgen - gijzelaars en krijgsgevangenen -standrecht – een reconstructie van de dood van Franz Benneker, wiens naam voortleeft op het Klootschieters-monument - de klokkenroof enz.
  • Kroniek van het dagelijks dorpsleven, met aandacht voor de kleinere ongemakken als de kabelwacht, massieve fietsbanden, de zelfredzaamheid en nieuws uit raadsvergaderingen en kranten.
  • Joodse burgers: o.a. het trieste lot van de familie Zilversmit.
  • Het georganiseerde verzet, pilotenhulp, drama' s en heldendaden.
    Wist u b.v. dat aan de overval op het Hengelose bevolkingsregister ook werd deelgenomen door het verzet uit Losser?
  • Verzetsmensen die hun moedige daden met de dood hebben moeten bekopen zoals Joan Gelderman. En Jo ter Laak uit Overdinkel, slachtoffer van het Englandspiel.
  • Onderduiken, bevrijding uit gevangenissen, het komt allemaal voor.
  • Het verhaal van pastoor Schaafs.
  • Verzetsstrijder Henk Brinkgreve en zijn tragische dood zo vlak voor de bevrijding op het erve Achterhuis (Rikhof).
  • Het geweld vanuit de lucht met o.a. Bommen op Glane.
  • De bevrijding met de gevechten in De Lutte en Overdinkel en de Binnenlandse Strijdkrachten en Ordedienst.
  • Gedetailleerde bijlagen, waarin het allemaal wordt aangegeven en uiteraard een uitgebreide lijst met geraadpleegde bronnen en literatuur.

ODM 1995 1 06
De bezetters hadden alles nodig. Zo werd ook de spoorlijn opgebroken. foto H.Kok

Al met al een monnikenwerk, waar de heer Luizink zeer intensief aan gewerkt heeft en waar ik u hier maar een kleine indruk van kan geven. De heer Luizink heeft niet de pretentie gehad om het boek over de Tweede Wereldoorlog in de gemeente Losser te schrijven. Als ondertitel voor zijn uitgave heeft hij niet voor niets de woorden “Getuigen", “Feiten", “Gebeurtenissen" gekozen. Hij heeft dan ook met heel veel mensen gepraat en de verhalen die zij vertelden opgetekend. Daarnaast heeft hij archieven bezocht, intensief speurwerk verricht en zo veel onbekend materiaal in zijn boek kunnen verwerken. Maar hij en wij zijn ons er van bewust, dat het natuurlijk onvolledig blijft. In feite is het zo, dat iedereen die deze periode heeft meegemaakt, zijn eigen verhaal zou kunnen vertellen, ook variërend van kleine ongemakken tot grote drama’s met veel persoonlijk leed, waardoor mensen soms voor het leven zijn getekend.

Daarom zal een boek als dit, door velen ook met gemengde gevoelens ter hand worden genomen. De bekende dichtregels van Leo Vroman: “Kom vanavond met verhalen, hoe de oorlog is verdwenen, en herhaal ze honderd malen: alle malen zal ik wenen." brengen deze emoties nog altijd goed onder woorden.

Ook is het niet onze bedoeling om 50 jaar na de bevrijding nog met de beschuldigende vinger naar onze Duitse buren te gaan wijzen. Wij hebben, zeker in ons grensdorp, al lang weer geleerd om als goede noabers met elkaar samen te leven. En zo hoort bet ook. Maar het is een goede zaak dat er eindelijk een boek verschijnt over onze gemeente tijdens de oorlogsjaren. Er is in Losser inderdaad “niets gebeurd", wanneer we dat afzetten tegen de Slag om Arnhem, of het drama in Putten. Maar wel hebben ook hier ruim 18.000 mensen (zoveel inwoners hadden we toen al, want Berghuizen was nog niet door Oldenzaal geannexeerd) de Duitse bezetting en de gevolgen daarvan aan den lijve ondervonden en dat mag best eens vastgelegd worden.

Op 28 april is het zover. Dan zal het boek worden aangeboden in het kader van de opening van de tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog in de hal van het Gemeentehuis. De H.K.L. heeft deze tentoonstelling kunnen organiseren met medewerking van onze plaatsgenoot de heer Verveld, die een unieke collectie oorlogsmateriaal heeft verzameld. Het belooft een mooie expositie te worden, die wij van onze kant hebben aangevuld met vergrotingen van veel foto's uit het nieuwe boek, knipsels uit kranten enz. 
Verder regelmatig een vertoning van een videofilm (op een groot scherm) met beelden van de oorlog uit onze provincie.
Deze expositie zal gedurende 14 dagen te bezichtigen zijn tijdens de kantooruren van het gemeentehuis.

Ons nieuwe boek: “In Losser is niets gebeurd ... " geschreven door J.J. Luizink, is daar dan uiteraard te koop. En of er inderdaad niets gebeurd is ... Oordeelt u zelf, na lezing van bet boek. In dit stadium is nog niet bekend wat de prijs van dit nieuwe boek zal zijn. Het wordt een kloeke uitgave van ruim 200 pagina's, circa 80 foto's en ruim 60 andere documenten en een omslag in kleur. Maar zoals u van ons gewend bent zullen wij ons best doen om er een betaalbare uitgave van te maken.

ODM 1995 1 07
Bevrijdingsoptocht in Losser 1945. Foto genomen aan de Gronausestraat ter hoogte van het huis van Dr. de Bruijn richting het station.

Copyright 2016-2019 © Historische Kring losser. Overname alleen toegestaan na schriftelijke toestemming.